Zdarzyło ci się znaleźć w portfelu podarty banknot? Uszkodzone pieniądze mogą budzić obawy – czy zostaną przyjęte w sklepie, czy w restauracji? Na szczęście Narodowy Bank Polski (NBP) określił jasne zasady dotyczące wymiany uszkodzonych banknotów. Zobacz, gdzie można jej dokonać oraz jakie warunki trzeba spełnić, aby odzyskać wartość nominalną pieniądza.
Wymiana zużytych i uszkodzonych banknotów: co mówi prawo?
Zasady wymiany zużytych lub uszkodzonych znaków pieniężnych określa zarządzenie Prezesa NBP z dnia 17 grudnia 2013 r., które było później nowelizowane. Dokument precyzuje, kiedy banki są zobowiązane do wymiany uszkodzonych środków płatniczych oraz jakie warunki muszą spełniać pieniądze przedstawiane do wymiany. Co konkretnie wynika z treści zarządzenia?
- Banknoty muszą mieć cechy umożliwiające identyfikację ich wartości nominalnej – oznacza to, że nie można wymienić np. małych fragmentów pieniędzy, z których nie da się określić nominału.
- Wymiany można dokonać w kasach dowolnego banku działającego w Polsce, a w przypadku poważnie uszkodzonych pieniędzy – w Centrali NBP.
- Pieniądze podrobione lub podejrzane o fałszerstwo nie podlegają wymianie – banki są zobowiązane do ich zatrzymania i przekazania organom ścigania.
Tryb wymiany znaków pieniężnych krok po kroku
Wymiana uszkodzonych banknotów odbywa się w kilku prostych krokach wskazanych przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w jego zarządzeniu. Jak wygląda w praktyce?
- Wizyta w banku – jeśli banknot jest zużyty, postrzępiony, naddarty lub zabrudzony, można udać się do dowolnego banku w Polsce. Większość placówek ma obowiązek wymiany takich pieniędzy, o ile są autentyczne i ich nominał jest czytelny.
- Ocena stanu banknotu – pracownik banku sprawdzi, czy dany banknot spełnia kryteria wymiany. Jeśli tak, otrzymasz pieniądze na miejscu.
- Przekazanie do Centrali NBP – jeśli banknot jest bardziej uszkodzony (np. rozpadł się na więcej niż 9 części), bank może odmówić wymiany na miejscu. W takim przypadku pieniądze są przekazywane do banku centralnego, który przeprowadza ich weryfikację.
- Wymiana w Centrali NBP – osoby fizyczne mogą też samodzielnie wysłać uszkodzone banknoty do Narodowego Banku Polskiego. Można to zrobić pocztą lub kurierem, jeśli wartość przesyłanych pieniędzy nie przekracza 2000 zł.
- Otrzymanie zwrotu – jeśli wniosek o wymianę zostanie zaakceptowany, zwrot równowartości uszkodzonych banknotów następuje na wskazane konto bankowe.
Kiedy bank zwraca całą wartość banknotu?
Pełna wartość nominalna zostanie zwrócona, jeśli:
- banknot jest uszkodzony, ale zachował więcej niż 75% swojej pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie;
- banknot jest przerwany na nie więcej niż 9 części, które można złożyć w całość;
W takich przypadkach banki są zobowiązane do wymiany pieniędzy na nowe, bez żadnych dodatkowych kosztów.
W jakich sytuacjach bank może zwrócić połowę wartości banknotu?
Nie zawsze można odzyskać pełną wartość uszkodzonego banknotu. Bank wymieni go za 50% wartości nominalnej, jeśli zachowało się od 45% do 75% powierzchni banknotu.
Jeśli banknot zachował mniej niż 45% swojej powierzchni, jego wymiana nie będzie możliwa – takie pieniądze są niszczone przez pracowników NBP.
Podsumowanie
W Polsce można wymienić uszkodzone banknoty w dowolnym banku, o ile spełniają określone warunki. Pieniądze podlegają wymianie na pełną wartość, jeśli ich powierzchnia wynosi co najmniej 75%, a w przypadku częściowej utraty – wymiana może odbyć się za połowę wartości nominalnej. Banki są zobowiązane do wymiany, ale w przypadku bardziej zniszczonych środków płatniczych mogą przekazać sprawę do Centrali NBP.
FAQ
Czy sprzedawca może nie przyjąć uszkodzonego banknotu?
Tak, sprzedawca może odmówić przyjęcia banknotu, jeśli jego stan budzi wątpliwości co do autentyczności lub wartości nominalnej. Banknoty znacznie zniszczone, naddarte czy nieczytelne mogą być problematyczne w transakcjach gotówkowych.
Ile musisz zapłacić, jeśli zdecydujesz się wymienić banknot?
Wymiana samego banknotu w walucie polskiej w bankach oraz w Centrali NBP jest bezpłatna. Nie trzeba płacić żadnej prowizji ani opłaty manipulacyjnej za wymianę uszkodzonych znaków pieniężnych.